Een seconde, een etmaal, een kwartaal, een lustrum. We gebruiken tijdseenheden de hele dag, maar hoe ze zich tot elkaar verhouden weet bijna niemand uit het hoofd. Op deze pagina staan ze als een ladder: onderaan de kleinste, bovenaan de grootste. Bij elke trede lees je hoe vaak de vorige erin past.
Trede 1: seconde, minuut en uur
De seconde is de basis. Sinds 1967 is hij niet meer gebaseerd op de draaiing van de aarde, maar op trillingen van het cesiumatoom. Zestig seconden vormen een minuut, zestig minuten een uur. Dat we in zestigtallen rekenen, komt van de Babyloniërs; daarover meer in ons artikel over het etmaal.
Een uur heeft dus 3.600 seconden. Hoeveel dat er per dag, week en jaar zijn, staat in hoeveel seconden zitten er in een dag.
Trede 2: etmaal, dag en week
Een etmaal is precies 24 uur. In het dagelijks leven noemen we dat een dag, maar strikt genomen is “dag” ook het lichte deel tegenover de nacht. Zeven etmalen vormen een week. De week is de enige tijdseenheid die niets met de zon of de maan te maken heeft; het getal zeven komt uit de oudheid en de Bijbel.
Een week heeft 168 uur. Hoeveel weken er in een jaar passen, lees je in hoeveel weken zitten er in een jaar. Hoeveel dagen daarvan werkdagen zijn, staat in hoeveel werkdagen heeft een jaar.
Trede 3: maand en kwartaal
Een maand duurt 28 tot 31 dagen. Oorspronkelijk volgde de maand de maan, maar in onze kalender is dat verband verdwenen. Drie maanden samen vormen een kwartaal, een kwart jaar. Bedrijven en de Belastingdienst rekenen vaak per kwartaal.
Trede 4: het jaar
Een jaar is de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te draaien. Dat is net iets meer dan 365 dagen, en daarom hebben we elke vier jaar een schrikkeljaar met een extra dag. Het precieze aantal dagen staat in hoeveel dagen heeft een jaar.
Trede 5: lustrum en decennium
Vijf jaar heet een lustrum. Dat woord hoor je vooral bij studentenverenigingen en jubilea. Tien jaar is een decennium, en daar hoort de eeuwige discussie bij of de jaren twintig in 2020 of in 2021 begonnen.
Trede 6: eeuw en millennium
Honderd jaar is een eeuw, duizend jaar een millennium. Wanneer een eeuw precies begint en waarom de 21e eeuw pas in 2001 startte, lees je in hoeveel jaar is een eeuw.
Omrekentabel
| Eenheid | Duur | In uren | In seconden |
|---|---|---|---|
| Minuut | 60 seconden | 1/60 | 60 |
| Uur | 60 minuten | 1 | 3.600 |
| Etmaal | 24 uur | 24 | 86.400 |
| Week | 7 etmalen | 168 | 604.800 |
| Jaar | 365 dagen | 8.760 | 31.536.000 |
| Schrikkeljaar | 366 dagen | 8.784 | 31.622.400 |
| Lustrum | 5 jaar | ca. 43.800 | ca. 158 miljoen |
| Decennium | 10 jaar | ca. 87.600 | ca. 315 miljoen |
| Eeuw | 100 jaar | ca. 876.600 | ca. 3,16 miljard |
Wie precies wil weten hoe de seconde tegenwoordig gemeten wordt: het Nederlandse meetinstituut VSL beheert de nationale tijd- en frequentiestandaard.










